Expositie: Speelgoed uit de Polder

Manufactures buildings of  fa. Sliedrecht
Sliedrecht speelgoed fabriek in Waddinxveen

Bekijk foto's van de expositie

Dat ook Nederland een eigen speelgoedindustrie had was bij weinigen bekend. Om hierin verandering te brengen is voorjaar 2003 in het Westfries Museum (Hoorn NH) een tentoonstelling gehouden over het voor Nederland unieke speelgoedproductiecentrum Waddinxveen.

In Waddinxveen werd zo'n 200 jaar lang, ruwweg van 1780 tot 1980 houten speelgoed gemaakt door een groep fabrikanten die allen min of meer hetzelfde speelgoed maakten. Traditioneel speelgoed als: hobbelpaarden, duwpaarden, trekpaardjes, allerlei soorten transportwagens, locomotieven, ophaalbruggen, pakhuizen, poppenmeubilair, tollen en kegels.

Tijdens de tentoonstelling werd een overzicht getoond van het in Waddinxveen gemaakte speelgoed. Van dit speelgoed was tot onze verrassing ook het een en ander verzameld in de speelgoedcollectie van het Westfries Museum. Daarnaast zijn tal van andere musea en particulieren benaderd op zoek naar houten speelgoed uit Waddinxveen. Hierdoor zijn unieke stukken speelgoed ontdekt. In de collectie van het Rijtuigmuseum in Leek is een speelgoed sleepkoetsje aangetroffen gedateerd 1789. Het Fries Museum in Leeuwarden bezit een speelgoed kippenhok uit de 19de eeuw. 
Museum Flehite uit Amersfoort heeft in haar collectie een unieke speelgoed scharensliep van omstreeks 1800. 
Pakhuizen, Van Gend & Looswagens en diverse paardentrams zijn meerdere malen aangetroffen.

Ook naar de Waddinxveense speelgoedfabrikanten is onderzoek gedaan. Bekende namen van speelgoedfabrikanten uit de tweede helft van de 19de en uit de eerste helft van de 20e eeuw zijn: J. Bremmer, met opvolger W.A. Sliedrecht, D. Bremmer jnz., G. Hoogendoorn, A. Kleiweg met opvolger Hendix, G. Okkerse en Gebr. Plomp & Zn.. Meubelfabrikant Gebr. Van Stijn is ooit begonnen als speelgoedfabrikant.
De firma J. Bremmer is opgericht in 1850 en de firma G. Hoogendoorn in 1839. Een lijst van vrachtlonen van de schipperesse op Amsterdam uit 1801 bewijst dat er ook toen al in Waddinxveen speelgoed gemaakt werd. 

 

Na de Tweede Wereldoorlog hebben veel kinderen gespeeld met speelgoed gemaakt door speelgoedfabrikant Okkerse, in de jaren zestig de grootste fabrikant van houten speelgoed in Nederland. De productie van bijvoorbeeld speelgoedwinkeltjes was enorm, ze werden gemaakt in serie van 10.000 stuks. Okkerse merkte zijn speelgoed met "okwa", een afkorting van Okkerse Waddinxveen.

Bij de tentoonstelling is een brochure over de geschiedenis van het Waddinxveense speelgoed en de Waddinxveense speelgoedfabrikanten verschenen. De brochure is verkrijgbaar in het Westfries Museum te Hoorn NH