Asbakken Nederlands fabrikaat

Vanaf het begin was het ons duidelijk dat het onmogelijk zou zijn om een verzameling op te zetten van alle typen asbakken die ooit gemaakt zijn. De verscheidenheid is te groot.

Om de verzameling beheersbaar te houden concentreren we ons daarom de laatste jaren op het Nederlandse product.

Het gemerkte product is natuurlijk goed tot redelijk goed te onderscheiden maar naast de gemerkte artikelen zijn er in de Nederlandse fabrieken veel producten (asbakken) gemaakt die ongemerkt bleven. Veel van de reclame asbakken voor kleinere bedrijven vallen in de categorie ongemerkt.

Van bijvoorbeeld een grote keramiekfabrikant als Zuid-Holland, in Gouda, is het bekend dat grote series keramiek ongemerkt de fabriek verlieten.

Als er ergens een onderwerp is waarop veel gefantaseerd wordt, dan is het wel op de vormgeving van de asbak. Schijnbaar leent de asbak zich als gebruiksartikel goed voor allerlei vreemde, vaak humoristische uitspattingen. Gebitten als asbak, een asbak in skelet vorm, alles is mogelijk.p

pDieren vormen vaak een bron van inspiratie voor de vormgeving van een asbak. Vissen zijn een regelmatig terugkerend thema.

De in Nederland geproduceerde asbakken zijn meestal niet bijzonder buitensporig vorm gegeven. Mogelijk was het afzetgebied te klein. Veel van de buitenissigheden werden geïmporteerd. In Nederland bleef het vaak bij modellen van auto's, boten of huisjes. Met een reclame-uiting er op konden de modellen goed dienen om als relatiegeschenk te worden weggegeven.

Het huisje links heeft iets extra's. Als er een brandende sigaret in gelegd wordt gaat de schoorsteen roken.

Asbak en kitsch zijn nauw verwant. De grens is moeilijk te trekken en verlegd zich in de loop der jaren.

Het Maastrichtse JEMA is vooral bekend om zijn vele dierfiguren van keramiek, soms met een klok er in. Eigenlijk pure kitsch maar door zijn opvallende stijl en glazuurwerk goed verzamelbaar.

Behalve deze dierfiguren maakte JEMA ook op Duitse Hummel beeldjes geïnspireerde beeldjes, onder andere mét asbak. Rechts een voorbeeld.

Metaal

Buiten de keramische producten zijn er in Nederland veel glazen (in Leerdam) maar ook veel metalen asbakken geproduceerd. Tiel was een belangrijke stad op dat gebied. Daalderop, Metawa, RIO, en Kurz (tin) waren bekende fabrieken in Tiel.

Daalderop was bekend om zijn electrische watersnelkokers, minder bekend is dat zij, net als de andere Tielse metaal bedrijven, asbakken maakten.
Edy was vooral bekend als  fabrikant van pannen, wasmachines en ander huishoud emaille.

Made in Holland